.png)
18 września 2026 roku w Gminie Fajsławice odbyła się wyjątkowa konferencja historyczna pn. „W imię honoru – Antoni Kopaczewski „Lew” i jego żołnierze. Pamięć, edukacja, dziedzictwo”. Wydarzenie było poświęcone pamięci żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego oraz tragicznym wydarzeniom, które rozegrały się na terenie naszej gminy 8 września 1946 roku.
Organizatorem wydarzenia była Gmina Fajsławice oraz Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Fajsławice „Wspólna Przyszłość”, a partnerem – Gminny Ośrodek Kultury w Fajsławicach.
Konferencja stała się okazją do przypomnienia postaci Antoniego Kopaczewskiego ps. „Lew” oraz jego żołnierzy, którzy działali w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego, a następnie Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, szczególne tragicznych wydarzeń z 8 września 1946 roku, kiedy na posesji rodziny Dziachanów w Ignasinie oddział „Lwa” stoczył swoją ostatnią walkę z grupą operacyjną Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. W wyniku starcia zginęli żołnierze oddziału, a także gospodarze posesji – Stanisław i Helena Dziachanowie oraz ich czteroletnia córka Anna.
To tragiczne wydarzenie na trwałe zapisało się w historii naszej gminy i pozostaje ważnym elementem lokalnego dziedzictwa.
Obchody rozpoczęły się od mszy świętej odprawionej w intencji poległych przez proboszcza parafii Fajsławice ks. Roberta Śliża oraz kapelana ks. Stanisława Górę. Liturgię ubogaciła obecność pocztów sztandarowych gminnych placówek oświatowych oraz przedstawicieli NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych.
Po nabożeństwie uczestnicy udali się na cmentarz parafialny w Fajsławicach, gdzie na grobie rodziny Dziachanów złożono wieńce i zapalono znicze. Wspólna modlitwa była wyrazem pamięci i hołdu dla niewinnych ofiar tragicznych wydarzeń sprzed 80 lat.
Następnie uczestnicy uroczystości udali się do Ignasina, pod pomnik upamiętniający wydarzenia z 8 września 1946 roku. Złożone kwiaty i zapalone znicze oraz chwila ciszy były symbolicznym wyrazem pamięci o żołnierzach oddziału „Lwa” oraz rodzinie Dziachanów, która udzieliła im schronienia.
Główna część wydarzenia odbyła się w sali widowiskowej Gminnego Ośrodka Kultury w Fajsławicach. Konferencję poprowadziła dyrektor GOK Ewelina Mazur.
Spotkanie rozpoczął występ wokalny Adrianny Sawy, uczennicy Szkoły Podstawowej w Fajsławicach, który wprowadził uczestników w atmosferę czasów, o których opowiadano podczas konferencji.
Następnie głos zabrał Wójt Gminy Fajsławice Janusz Pędzisz, podkreślając znaczenie wydarzeń sprzed 80 lat dla historii lokalnej wspólnoty. Zwrócił uwagę, że poznawanie prawdy o przeszłości, pielęgnowanie pamięci oraz przekazywanie wiedzy kolejnym pokoleniom są ważnym obowiązkiem współczesnych mieszkańców.
Podkreślił również, że znajomość lokalnej historii i szacunek dla wspólnego dziedzictwa budują poczucie tożsamości, wzmacniają więzi społeczne i pozwalają lepiej zrozumieć miejsce, w którym żyjemy.
Ważnym punktem konferencji były wykłady zaproszonych historyków.
Prof. Jarosław Rabiński z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego przedstawił specyfikę, strukturę i działalność Polskiego Państwa Podziemnego, przybliżając uczestnikom realia funkcjonowania podziemnych struktur niepodległościowych.
Z kolei prof. Tomasz Panfil z Biura Edukacji Narodowej Centrali Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie przedstawił działalność oddziału Antoniego Kopaczewskiego „Lwa” oraz szczegółowo omówił tragiczne wydarzenia, które 8 września 1946 roku rozegrały się w Ignasinie.
Dla uczestniczącej w konferencji młodzieży z gminnych szkół podstawowych była to szczególna lekcja historii – pokazująca, że wielkie wydarzenia historyczne miały miejsce również tutaj, w najbliższej okolicy, a ich uczestnikami byli często bardzo młodzi ludzie, którzy w dramatycznych okolicznościach podejmowali decyzje dotyczące walki, życia i śmierci.
Konferencja była również okazją do podsumowania gminnego konkursu historycznego poświęconego Antoniemu Kopaczewskiemu ps. „Lew”, zorganizowanego we współpracy ze Szkołami Podstawowymi Gminy Fajsławice.
Laureaci konkursu historycznego oraz plastycznego otrzymali atrakcyjne nagrody, które wręczyli Zastępca Wójta Gminy Fajsławice Ryszard Kaisz oraz Przewodnicząca Stowarzyszenia Mieszkańców Fajsławic „Wspólna Przyszłość” Magdalena Jagiełło.
Podczas wydarzenia można było również obejrzeć wystawę prezentującą fotografie, dokumenty i materiały dotyczące działalności konspiracyjnej na Lubelszczyźnie, a także prace przygotowane przez uczestników konkursu.
W konferencji uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, instytucji i organizacji społecznych, w tym Naczelnik Wydziału Oświaty, Kultury i Promocji Powiatu Krasnostawskiego Aleksandra Stachula, reprezentująca Starostę Krasnostawskiego, ks. kapelan Stanisław Góra, Wiceprezes Stowarzyszenia Rodzin Żołnierzy Wyklętych Marek Frańczak, przedstawiciele Związku Oficerów Rezerwy RP – Wojciech Szynkora i Janusz Rzepka, członkowie Grupy Pułkownika Zieleniewskiego – Joanna i Marek Kamińscy, przedstawiciele samorządu Gminy Fajsławice, wiceprezes Towarzystwa Przyjaciół Fajsławic Zbigniew Bednarczyk, dyrektorzy gminnych placówek oświatowych, nauczyciele oraz młodzież.
Szczególnie ważną część grona uczestników stanowili członkowie rodzin poległych żołnierzy, potomkowie rodzin związanych z wydarzeniami z 1946 roku oraz mieszkańcy Gminy Fajsławice.
Konferencja „W imię honoru” była nie tylko spotkaniem z historią, ale przede wszystkim wspólnym wyrazem pamięci i szacunku dla osób, które zapisały się w historii naszej gminy. Była również przypomnieniem, że lokalne dziedzictwo tworzą nie tylko daty i nazwiska, lecz przede wszystkim losy konkretnych ludzi i rodzin.
Pamięć o nich jest naszym wspólnym dziedzictwem i zobowiązaniem, by przekazywać historię kolejnym pokoleniom.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom, prelegentom, organizatorom, nauczycielom i młodzieży za obecność oraz zaangażowanie w przygotowanie tego ważnego wydarzenia.
Zadanie zostało współfinansowane przez Województwo Lubelskie.
